Opieka nad dzieckiem po rozwodzie

Władza rodzicielska

Władza rodzicielska to zbiór obowiązków i praw rodziców wobec dziecka. Obejmuje pieczę nad dzieckiem, czyli codzienną troskę o nie, wychowanie, zarząd jego majątkiem i reprezentowanie go w urzędach, szkole czy u lekarza. Trwa do osiemnastych urodzin dziecka.

Co do zasady przysługuje obojgu rodzicom. O istotnych sprawach dziecka decydują wspólnie. Istotne sprawy to między innymi:

• zmiana szkoły lub przedszkola,
• planowane leczenie i zabiegi,
• wyjazd za granicę na dłużej lub na stałe,
• wyrobienie paszportu,
• zmiana miejsca zamieszkania dziecka.

Sam rozwód nie odbiera władzy rodzicielskiej żadnemu z rodziców. Sąd może ją ograniczyć, zawiesić albo odebrać, gdy wymaga tego dobro dziecka. Pozbawienie władzy dotyczy sytuacji najpoważniejszych, takich jak trwała przeszkoda w jej wykonywaniu, nadużywanie władzy albo rażące zaniedbywanie obowiązków wobec dziecka.

Władza rodzicielska po rozwodzie

W wyroku rozwodowym sąd ma obowiązek rozstrzygnąć o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi. Ustala też kontakty rodziców z dzieckiem i wysokość udziału każdego z nich w kosztach utrzymania. Więcej o samym postępowaniu piszemy na stronie poświęconej rozwodom.

Sąd ma do wyboru kilka rozwiązań:

• pozostawienie pełnej władzy obojgu rodzicom, najczęściej na podstawie ich porozumienia,
• powierzenie wykonywania władzy jednemu rodzicowi i ograniczenie władzy drugiego do określonych obowiązków i uprawnień, na przykład decyzji o edukacji i leczeniu,
• ustalenie miejsca zamieszkania dziecka przy jednym z rodziców albo pieczy naprzemiennej, w której dziecko mieszka na zmianę u obojga.

Rodzeństwo powinno wychowywać się razem, chyba że dobro dziecka przemawia za innym rozwiązaniem. Ograniczenie władzy nie zamyka drogi do kontaktów i nie zwalnia z obowiązku płacenia alimentów.

Ustalenie władzy rodzicielskiej

Ustalenie władzy rodzicielskiej może nastąpić na dwa sposoby. Pierwszy to pisemne porozumienie rodziców o sposobie jej wykonywania. Sąd uwzględnia je w wyroku, jeśli jest zgodne z dobrem dziecka. Porozumienie zwykle określa:

• miejsce zamieszkania dziecka,
• terminy kontaktów w tygodniu, weekendy, ferie, wakacje i święta,
• sposób podejmowania decyzji o szkole i leczeniu,
• zasady wymiany informacji między rodzicami.

Drugi sposób to rozstrzygnięcie sądu bez porozumienia. Sąd bierze wtedy pod uwagę prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców. Opiera się na dowodach: zeznaniach stron i świadków, wywiadzie kuratora i opinii Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów, czyli psychologów i pedagogów pracujących dla sądu. Jeśli rozwój i dojrzałość dziecka na to pozwalają, sąd wysłuchuje je w przyjaznym pomieszczeniu, poza salą rozpraw. Pomagamy przygotować porozumienie albo zebrać dowody i przedstawić Państwa stanowisko w sądzie.

Prawo opieki nad dzieckiem po rozwodzie

Wyrażenie prawo opieki nad dzieckiem jest potoczne. W przepisach mowa o władzy rodzicielskiej, pieczy i kontaktach. To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie. Rodzic, przy którym dziecko nie mieszka, nadal ma prawo do kontaktów, nawet przy ograniczonej władzy. Kontakty obejmują spotkania, odwiedziny, rozmowy telefoniczne i wideo, wspólne wyjazdy.

Rozstrzygnięcie z wyroku rozwodowego nie jest ostateczne na zawsze. Gdy zmienią się okoliczności, na przykład jeden z rodziców się przeprowadzi albo potrzeby dziecka będą inne, sąd rejonowy może zmienić orzeczenie o władzy lub kontaktach. Warunkiem jest dobro dziecka.

Prowadzimy też sprawy rodziców, którzy nie byli małżeństwem. Oni również mogą zawrzeć porozumienie albo wystąpić do sądu o ustalenie władzy, miejsca zamieszkania i kontaktów. Szerzej o sprawach rodzinnych piszemy w dziale prawo rodzinne.

Jak przebiega sprawa o władzę rodzicielską?

Każdą sprawę zaczynamy od rozmowy. Kolejne etapy wyglądają zwykle tak:

1. Analizujemy dokumenty i sytuację rodziny. Mówimy wprost, jakie rozwiązania są realne i jakie są ryzyka.
2. Jeśli jest szansa na porozumienie, przygotowujemy jego projekt lub proponujemy mediację.
3. Przygotowujemy pozew rozwodowy z wnioskami dotyczącymi dziecka albo wniosek do sądu rejonowego.
4. Na czas trwania sprawy możemy złożyć wniosek o zabezpieczenie, czyli tymczasowe ustalenie miejsca pobytu dziecka i kontaktów.
5. Reprezentujemy Państwa na rozprawach, przy przesłuchaniach i w kontakcie z kuratorem oraz biegłymi.
6. Po wydaniu orzeczenia omawiamy jego skutki. Gdy jest niekorzystne, oceniamy sens apelacji.

W trakcie sprawy informujemy o terminach i kolejnych krokach. Czas trwania zależy od sądu, liczby świadków i od tego, czy potrzebna jest opinia biegłych.

Jakie dokumenty będą potrzebne?

Na pierwsze spotkanie prosimy zabrać dokumenty, które Państwo mają. Pozostałe skompletujemy razem. Przydają się:

• odpis aktu urodzenia dziecka,
• odpis aktu małżeństwa albo wyrok rozwodowy, jeśli sprawa dotyczy zmiany orzeczenia,
• opinie ze szkoły lub przedszkola,
• dokumentacja medyczna dziecka, jeśli ma znaczenie dla sprawy,
• korespondencja między rodzicami dotycząca dziecka,
• dokumenty o dochodach i kosztach utrzymania, jeśli sprawa obejmuje alimenty.

Zasady wynagrodzenia ustalamy przed rozpoczęciem działań. Wysokość zależy od trybu sprawy, liczby rozpraw i tego, czy potrzebna jest opinia biegłych. Osobno płaci się opłaty sądowe. Na pierwszej rozmowie wyjaśniamy możliwości i koszty prowadzenia sprawy.

Pierwsza rozmowa z adwokatem

Biuro kancelarii mieści się przy ul. Seminaryjskiej 2/1 w Kielcach, w pobliżu Sądu Okręgowego. Sprawy rodzinne prowadzą adwokaci Mateusz Karliński i Jakub Wujak. Wszystko, o czym rozmawiają Państwo z adwokatem, objęte jest tajemnicą adwokacką. Zapraszamy do kontaktu.